T.C.
YARGITAY
7. Hukuk Dairesi

ESAS NO       : 2021/100
KARAR NO    : 2021/339

T Ü R K  M İ L L E T İ  A D I N A

Y A R G I T A Y   İ L A M I

MAHKEMESİ           : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
TARİHİ                     : 23/01/2019
NUMARASI             : 2018/844 - 2019/98
DAVACI                   : H.A.
DAVALILAR            : C.A. vd.
İLK DERECE
MAHKEMESİ          : İskenderun 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
TARİHİ                    : 23/01/2018
NUMARASI            : 2017/115 - 2018/24

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 20/03/2017 tarihinde verilen dilekçeyle mirasçılık belgesinin iptali talep edilmesi üzerine yapılan duruşma sonunda davanın kabulüne dair verilen 23/01/2018 tarihli hükmün istinaf yoluyla incelenmesi bir kısım davalılar vekili tarafından talep edilmiştir. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince istinaf talebinin esastan reddine dair verilen kararın bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içeriğindeki tüm kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü.

KARAR

Dava, mirasçılık belgesinin iptali istemine ilişkindir.

Davacı vekili, muris Tahsin A.’ın 15.08.2016 tarihinde bekar ve çocuksuz olarak vefat ettiğini, murisin vefatı üzerine davacının İskenderun 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2016/8.9 Esas dosyası ile mirası reddettiğini, buna rağmen İskenderun 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2016/8.5 Esas, 2016/7.9 Karar sayılı ilamı ile mirasçı olarak gösterildiğini, İskenderun 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2016/8.5 Esas, 2016/7.9 Karar sayılı mirasçılık belgesinin iptalini dava ve talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince, İskenderun 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 29/09/2016 tarih ve 2016/8.5 Esas, 2016/7.9 Karar sayılı mirasçılık belgesinin iptaliyle murisin mirasçılarının ve miras paylarının belirlenmesine karar verilmiştir.

Bir kısım davalılar vekilinin istinaf başvurusu üzerine Adana Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince, ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçe gösterilerek istinaf başvurusunun, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

Hüküm, bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

İskenderun 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 16/02/2017 tarih ve 2016/8.9 Esas, 2017/8. Karar sayılı dosyasının incelenmesinde; Hüseyin A.’ın muris Tahsin A.'ın mirasını kayıtsız şartsız reddolunduğunun tespitine karar verildiği ve hükmün 20/04/2017 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

İskenderun 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2016/8.5 Esas, 2016/7.9 Karar sayılı dosyasının incelenmesinde ise, muris Tahsin A.'ın mirası 16 pay kabul edilerek; 8 payın Ganime İ.'a, 1 payın Cüneyt A.'a, 1 payın Hüseyin A.'a, 1 payın Muhsin A.'a, 1 payın Hasan A.'a, 1 payın Nazlı Y.'a, 1 payın Vesile G.’e, 1 payın Güzide T.'ya, 1 payın ise Hüsniye A.'ya aidiyetine ve verasetin bu şekilde sübutuna karar verildiği görülmüştür.

TMK'nın 612. maddesi “En yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddolunan miras, Sulh Mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Tasfiye sonunda arta kalan değerler, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir.” hükmünü düzenlemiştir.

Mirastan çıkarma ve yoksunluk sebeplerinin gerçekleşmesi ya da mirasın reddi veya mirastan feragat edilmiş olması ilgili kişinin mirasçılık belgesinde mirasçı olarak gösterilmesine ve kendisine mirastan pay verilmesine engel bir neden değildir.

Somut olaya gelince; İskenderun 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 16/02/2017 tarih ve 2016/8.9 Esas, 2017/8. Karar sayılı dava dosyasında mirasçı olarak gösterilen davacı Hüseyin A.’ın mirası reddetmesi nedeniyle, iptale ilişkin kararda ret yokmuş gibi tüm mirasçıların gösterilmesi, sonrasında ret durumuna işaret edilmesi ancak mirasın reddi nedeni ile miras payının kime kalacağının da belirtilmesi gerekmektedir.

O halde, mirasçılık belgesinin iptali üzerine yeniden verilecek mirasçılık belgesinde irs ilişkisinin kesilmemesi amacı ile muris Tahsin A.’ın mirasını reddeden Hüseyin A.’ın mirasçı olarak gösterilmesi, mirasın reddi nedeniyle miras payının kime kalacağının payları da gösterilmek sureti belirlenmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş; bu nedenle hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle ve HMK'nın 373/1. maddesi gereğince bir kısım davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının KALDIRILMASINA, yerel mahkeme hükmünün BOZULMASINA; peşin yatırılan harcın yatırana iadesine, karardan bir örneğin Adana Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesine, dosyanın İLK DERECE MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE, 13.09.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Başkan        Üye                   Üye             Üye                Üye
H. ONAT      A. S. ERKUŞ    M. EROL     M. AKGÜN     B. ŞEN

İÇTİHAT YORUMU : Doktrinde, mirastan feragat durumunda da, aynı sonuca ulaşılmıştır.

"... mirasçılık belgesinde, öncelikle nüfus kayıtları esas alınarak mirasbırakanın bütün yasal mirasçıları ve bunların yasal miras payları gösterilmelidir. Mirastan feragat sözleşmesinin varlığı halinde, mirastan feragat sözleşmesine işaret edilerek, feragat edenin mirasçılık sıfatını kaybettiği belirtilmelidir. Daha sonra mirastan feragat eden mirasçıya isabet eden miras payının dağıtımına geçilmelidir." (BİRİNCİ UZUN, Tuba, Mirastan Feragat Sözleşmesinin Mirasçılık Belgesinde Gösterilmesi, İzmir Barosu Dergisi, Y: 2020, S: 3, s. 31)

AYNI YÖNDE KARAR:

T.C.
YARGITAY
7. HUKUK DAİRESİ

Esas No       : 2024/3494
Karar No      : 2025/1720

T Ü R K  M İ L L E T İ  A D I N A

Y A R G I T A Y   İ L  M I

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ                       : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi
TARİHİ                                 : 16.05.2024
SAYISI                                 : 2024/1283 E., 2024/1031 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılardan Armağan Y. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; muris Ahmet Fehmi Köse'nin 18.03.1971 tarihinde öldüğünü, mirasçılarına dair 24.03.1971 tarihli Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1971/219 Esas, 1971/163 Karar sayılı veraset ilâmının alındığını ancak daha sonra murisin kızları Müfide, Hüsniye, Fatma Nil, Ayşe Serap ve Bülbin tarafından mirasın kayıtsız şartsız reddedildiğini, 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi'nin 551/1 hükmünde "... Vefat edenin mirasçılarından birisi mirası reddederse bunun hissesi murisin vefatında hayatta değilmiş gibi diğer mirasçılarına intikal eder" düzenlemesinin bulunduğunu, yürürlükteki Kanun'un 611/1 hükmünde aynı hususa değinildiğini, mirasçılardan Hüsniye ve Fatma Nil'in babalarının ölüm tarihinde hayatta bulunan ikişer çocukları olduğunu, bu durumda Hüsniye ve Fatma Nil'in babalarının mirasını reddetmeleri hâlinde paylarının "halefiyet ilkesi" gereğince mirasın açıldığı tarihte sağ ve mirasçılığa ehil olan alt soyları davacılara geçeceği iddiası ile veraset ilâmının iptalini, mirası reddeden mirasçıların miras paylarının intikal şeklini ve davacıların da mirasçı olduklarını ve miras paylarını gösterir şekilde yeni bir veraset ilamının düzenlenmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılardan Ömür Derya C. cevap dilekçesinde; davacıların Kanunun aradığı en yakın mirasçılar olmadığını, murisin kendi el yazısı ile borcu olduğunu belirterek borcu ödeme konusunda ölüme bağlı tasarrufta bulunduğunu, bu nedenle mirasçıların reddi miras yaptığını, davacıların murisin ölüm tarihinde 0-5 yaşlarında yani çocuk yaşta olduklarını, borca batık terekeyi kabule ehil olmadıklarını ve vasilerinin onlar yönünden beyanda bulunmadığını, murise ait borçlar kendileri tarafından ödendikten sonra bu talepte bulunmanın iyi niyetli olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; mirasbırakanın ölüm tarihinde yürürlükte olan 743 sayılı Kanunun 551. maddesine göre reddeden mirasçıların miras payının diğer mirasçılarına intikal ettiği, en yakın mirasçı deyiminden murisin ölümünde onun mirasçısı olan kardeşlerin olduğu, murisin ölüm tarihinde mirasçıların çocukları olan davacı Armağan Yücel, Mehmet Barbaros Yücel, Pınar U. ve Arda U.'ın 0-5 yaş aralığında yani reşit olmamaları, en yakın mirasçı olarak mirasın alt soya değil kardeşlere geçtiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; mirasçılık belgesinin verildiği tarihte henüz murisin mirasının reddedilmemiş olması nedeni ile iptali istenilen mirasçılık belgesinde bir usulsüzlük bulunmadığı gerekçesiyle istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılardan Armağan Y. vekili temyiz dilekçesinde:

1. Bölge Adliye Mahkemesi kararının hatalı olduğunu,

2. Murisin ölüm tarihinde yürürlükte bulunan ve davada esas alınması gereken mülga 743 sayılı Medeni Kanunun, "III. Reddeden mirasçının hissesi" başlıklı 551. maddesi ile hâlen yürürlükte olan 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 611. maddesinin benzer düzenleme içerdiğini, 611.madde gerekçesine bakıldığında hüküm değişikliği yapılmadığının belirtildiğini, her iki kanun maddesinde de hüküm altına alınan hususun mirası reddeden kişinin miras payının, murisin ölümü sırasında hayatta değilmiş( muristen önce ölmüş ) gibi kendi mirasçılarına geçeceği olduğunu,

3. Emsal Yargıtay kararlarında da reddeden mirasçının alt soyunun mirasçı olacağının açıkça belirtildiğini,

4. Mirasçılar Hüsniye ve Fatma Nil'in babalarının mirasını reddetmeleri hâlinde, paylarının "halefiyet ilkesi" gereğince mirasın açıldığı tarihte sağ ve mirasçılığa ehil olan alt soyları çocuklarına (davacılara) geçeceğinin tartışmasız olduğunu,

5. Mahkeme gerekçesinde yer alan ve davacıların murisin ölüm tarihinde 0-5 yaş aralığında oldukları, reşit olmamaları nedeniyle mirasçı olamayacakları anlamına gelen yorumun sağ doğmak koşuluyla cenin dahi mirasçı olabiliyorken mirasçı olabilmeyi reşit olma şartına bağladığından açıkça hukuka aykırı olduğunu,

6. Önceki tarihte düzenlenen mirasçılık belgesinin mirasın reddi kararından sonra oluşan yeni hukuki duruma uyarlanması gerektiğini, mirasçılık belgesinin çekişmesiz yargı işi olup aksi ispatlanıncaya kadar geçerli olduğunu belirterek hükmün bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, mirasçılık belgesinin iptali ile yeni mirasçılık belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Somut olayda; davacılar vekili Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1971/219 Esas, 1971/163 Karar sayılı veraset ilâmında mirasçı olarak gösterilen bir kısım mirasçıların mirasın gerçek reddi beyanında bulunduğunu, bu nedenle onlara düşen miras payının alt soyları olan davacılara intikal edeceğini, ancak dava konusu mirasçılık belgesinde bu kişilerin mirasçı olarak görülmeye devam ettiğini belirterek veraset ilâmının iptali ile kendilerinin mirasçı olduğunu gösterir yeni mirasçılık belgesi düzenlenmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesince; reddeden mirasçıların miras payının diğer mirasçılarına intikal ettiği, en yakın mirasçı olarak mirasın alt soya değil kardeşlere geçtiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, ilgili kararın istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, mirasçılık belgesinin verildiği tarihte henüz murisin mirasının reddedilmemiş olması nedeni ile iptali istenilen mirasçılık belgesinde bir usulsüzlük bulunmadığı gerekçesiyle istinaf talebinin reddine karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin ret gerekçesi değiştirilerek Bölge Adliye Mahkemesince farklı ret nedenine dayanıldığından yerel mahkeme kararının kaldırılarak yeniden hüküm tesisi cihetine gidilmesi gerektiği hâlde istinaf itirazlarının esastan reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Kabule göre ise; mirasçılık belgesi, aksi ispat edilinceye kadar adına düzenlenmiş bulunan kişi ve kişilerin mirasçılığı lehine bir karine oluşturur. Bu belge murisle mirasçıları arasındaki irs (soy) ilişkisini göstermesi yanında mirasın (terekenin) mirasçılara intikalini sağlayıcı bir işleve de sahiptir. Bu nedenlerle mirası reddeden mirasçı veya mirasçılar varsa düzenlenecek mirasçılık belgesinde mirasçılık sıfatına sahip olan kişi veya kişiler ile miras paylarının gösterilmesi ve mirası ret durumuna işaret edilmekle yetinilmemesi; mirası ret nedeniyle mirasçılık sıfatını kaybedenlerin ve bunların payının akıbetinin, kime kalacağının da gösterilmesi gerekir. Öte yandan murisin ölüm tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 743 sayılı Kanun'un 551/1 hükmündeki "...vefat edenin mirasçılarından birisi mirası reddederse bunun hissesi murisin vefatında hayatta değil imiş gibi diğer mirasçılara intikal eder...." hükmü uyarınca, mirası reddeden mirasçılar muris babalarından önce ölmüş gibi değerlendirilecektir. Davacılar yukarıda açıklandığı şekilde mirasçılık belgesi düzenlenmediği takdirde her zaman için iptalini talep edebileceğinden mirasçılık belgesinin verildiği sırada ret beyanının gerçekleşmemiş olması nedeniyle istinaf itirazlarının reddine karar verilmiş olması doğru değildir. Hükmün bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.03.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.

Başkan              Üye                                 Üye                       Üye                       Üye 
Hikmet Onat       Ayşe Tartıcı Çevikbaş      Cengiz Balıkçı      Mahmut Akgün     Necmi Apaydın