T.C.
YARGITAY
2. HUKUK DAİRESİ

Esas No       : 2025/4575
Karar No      : 2025/10094

T Ü R K  M İ L L E T İ  A D I N A

Y A R G I T A Y   İ L  M I

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ                       : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Başkanlar Kurulu
SAYISI                                 : 2025/9 E.
DAVA TÜRÜ                        : Uyuşmazlığın Giderilmesi

I. BAŞVURU

Nüfus kaydının düzeltilmesi davalarında İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi'nin 2024/460 Esas - 2024/3324 Karar , 2024/3198 Esas - 2024/3117 Karar, 2024/2407 Esas - 2024/3131 Karar sayılı ilamları ile nüfus kütüğünde düzeltme taleplerinin kayıtların kapalı olması nedeniyle reddine ve tespit hükmü kurulmasına karar verildiği; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi'nin 2024/2203 Esas - 2024/3272 Karar, 2024/1362 Esas - 2024/3214 Karar, 2025/357 Esas - 2025/524 Karar sayılı ilamlarında ise davacının kapalı kayıtlarda düzeltim isteminin kabulüne karar verildiği ve böylelikle aynı konuda farklı bölge adliye mahkemeleri tarafından verilen kesin kararlar arasında uyuşmazlık olduğu belirtilerek uyuşmazlığın 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un 35 inci maddesi uyarınca giderilmesi talep edilmiştir.

II. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAŞKANLAR KURURU KARARI

Başvuru üzerine, konu 09.05.2025 tarihinde yapılan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulu toplantısında görüşülmüş ve nüfus kaydındaki değişikliğin kapalı kayıtlara ilişkin olması halinde kaydın yeniden açılmasını gerektirecek sebeplerde bir sınırlama öngörülmediği, iddiaların önemli bir sebep kabulü ile kayıt açılarak hatalı kayıtlar düzeltildikten sonra tekrar kapatılmasının mümkün olduğuna karar verildikten sonra farklı bölge adliye mahkemeleri hukuk dairelerinin kesin kararları arasında çıkan uyuşmazlığın giderilmesi için dosyanın Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir.

III. UYUŞMAZLIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU KESİN NİTELİKTEKİ KARARLAR VE GEREKÇELERİ

A. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi Kararları

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi'nin yukarıda sayısı verilen kararlarında; davaya konu nüfus kaydının ölüm nedeni ile kapalı olduğu, nüfus kaydının kapatılması durumunda, bu kayıt üzerinde işlem yapılamayacağı, böyle durumlarda tespit hükmü ile yetinilmesi gerektiği, idareyi belli bir şekilde işlem yapmaya zorlayacak ve kapalı kayıtta yeniden tescil sonucunu doğuracak şekilde hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçeleriyle oy çokluğu ile kesin olarak karar verilmiştir. Bu kararlara karşı Daire Başkanı tarafından "Her ne kadar, 5490 Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 14. maddesinin 1. fıkrası kapalı olan kayıtta düzeltme yapılamayacağını düzenlemişse de, 2. fıkrasında yeni bir sebep ortaya çıktığında kapalı kaydın yeniden açılacağı ve kişisel durumda meydana gelen değişikliklerin kişinin kaydına işleneceği" belirtilerek muhalefet şerhi verilmiştir.

B. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi Kararı

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi'nin yukarıda tarih ve sayısı verilen kararında; 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca; nüfus kaydının kapatılmasının; ölüm, gaiplik, Türk vatandaşlığının kaybı, evlenme, boşanma, evlât edinilme, soybağının düzeltilmesi veya reddi gibi olaylar nedeniyle bir kaydın üzerinde işlem yapılamaz hale getirilmesi olduğunun düzenlendiği, ölüm ile nüfus kaydının kapatılacağı belirtildiği, ancak aynı maddenin 2. fıkrası ile kaydın kapatılmasına ilişkin sebep ortadan kalktığında veya kaydın yeniden açılmasını gerektirecek yeni bir sebep ortaya çıktığında kaydın yeniden açılacağı, kaydın açılmasından sonra kişisel durumda meydana gelmiş olan olayların kişinin kaydına işleneceğinin düzenlendiği, kapalı olan kaydın açılabileceği gerekçeleriyle kesin olarak karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Uyuşmazlığın Tespiti

Başvuru, kapalı durumda bulunan nüfus kütüğünün düzeltilmesi tescil işleminin yapılması talebiyle açılan davalarda İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesince verilen kesin kararlar arasındaki uyuşmazlığın giderilmesine ilişkindir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi kararlarında kapalı kayıtta yeniden tescil işlemi yapılamayacağına kesin olarak karar verilmiş iken, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi'nin kararlarında bu tür davalarda kapalı kaydın açılarak tescil işleminin yapılması gerektiğine kesin olarak karar verilmiştir.

Dava konuları aynı olmakla birlikte bölge adliye mahkemeleri arasındaki uyuşmazlık görev hususunda toplanmaktadır. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi tescil işlemi yapılamayacağı gerekçesiyle karar vermiş iken, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi tescil işlemi yapılabileceği gerekçesi ile karar vermiştir. Bu haliyle, kesin nitelikteki iki karar arasındaki uyuşmazlık kapalı nüfus kaydı üzerinde bir değişikliğin ortaya çıkması durumunda Mahkemece tespit hükmü kurulmasının yanında tescil hükmü de kurulup kurulamayacağı hususunda toplanmaktadır.

B. İlgili Hukuk

Anayasanın 142 nci maddesi; 6100 sayılı Kanun'un 1 inci maddesi; 5235 sayılı Kanun'un 35 inci maddesi; 5490 sayılı Kanun'un 1 inci maddesi, 14 üncü maddesi; 20 nci maddesi; 35 inci maddesi, 38 inci maddesi.

C. Değerlendirme

Bölge Adliye Mahkemeleri hukuk daireleri kararları arasındaki uyuşmazlığın kapalı nüfus kütüğünün gerekli olması halinde açılıp açılamayacağı, gerekli tescil işlemi yapıldıktan sonra tekrar kapalı hale getirilip getirilemeyeceği noktasında toplandığı değerlendirilmiştir.

5490 Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 14. maddesinde yer alan; "Nüfus kaydının kapatılması; ölüm, gaiplik, Türk vatandaşlığının kaybı, evlenme, boşanma, evlât edinilme, soybağının düzeltilmesi veya reddi gibi olaylar nedeniyle bir kaydın üzerinde işlem yapılamaz hale getirilmesidir." hükmü ile ölüm ile nüfus kaydının kapatılacağı belirtilmiştir. Aynı maddenin 2. fıkrasında ise; "Kaydın kapatılmasına ilişkin sebep ortadan kalktığında veya kaydın yeniden açılmasını gerektirecek yeni bir sebep ortaya çıktığında kayıt yeniden açılır. Kaydın açılmasından sonra kişisel durumda meydana gelmiş olan olaylar kişinin kaydına işlenir." şeklindeki düzenleme ile de kapalı olan kaydın açılacağı haller düzenlenmiştir.

Yukarıda değinilen mevzuat ve açıklamalar çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde; 5490 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesinin ikinci fıkrası kapsamında kaydın kapatılması halinde kaydın yeniden açılmasını gerektirecek yeni bir sebebin ortaya çıkması durumunda kaydın yeniden açılabileceği, nüfus kaydının doğru olarak tutulmasından Devlet'in sorumlu olduğu, nüfus kaydındaki bilgilerin doğruyu yansıtmadığının mahkeme kararı ile tespit edildiği hallerin de kaydın yeniden açılmasını gerektirecek hallerden olduğuna, bu hallerde kaydın açılarak gerekli tescil işlemi yapıldıktan sonra yeniden kapatılabileceğine karar verilmiştir.

V. KARAR

Yukarıda açıklanan nedenlerle

1. 5490 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca kapalı kaydın düzeltilmesine ilişkin davalarda nüfus kaydındaki bilgilerin doğruyu yansıtmadığının mahkeme kararı ile tespit edildiği hallerin de kaydın yeniden açılmasını gerektirecek hallerden olduğuna, kaydın yeniden açılması ve bilgilerin doğru tescili sonrasında yeniden nüfus kaydının kapatılabileceğine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi arasındaki uyuşmazlığın belirlenen şekilde giderilmesine,

2. Dosyanın talepte bulunan İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAŞKANLAR KURULUNA gönderilmesine,

3. Karardan bir örneğin bölge adliye mahkemelerinin hukuk dairelerine bildirilmesi için HAKİMLER VE SAVCILAR KURULU GENEL SEKRETERLİĞİNE gönderilmesine,

24.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Başkan                  Üye                        Üye                   Üye                   Üye
M. Kasım Çetin      Seydi Kahveci       Sevil Kartal       Hatıran Alper     Necmi Apaydın