SOMUT OLAYDA YARGILAMANIN İADESİNE İLİŞKİN HÜKÜMLER TARTIŞILIP KARAR VERİLDİĞİNE GÖRE DAVANIN ESASTAN REDDİ GEREKİR.
T.C.
YARGITAY
6. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2024/3358
KARAR NO : 2025/2624
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
Y A R G I T A Y İ L Â M I
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi
TARİHİ : 03.10.2024
NUMARASI : 2024/791 E., 2024/809 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunan davalı vekili dilekçesinde özetle; davacı yüklenicinin yapı kullanma izin belgesini dava tarihinden sonraki bir tarihte aldığını, sözleşmede davacı yüklenicinin bağımsız bölümleri devralma hakkının inşaatın geldiği aşamalara göre belirlendiğini, son bağımsız bölümün devrinin yapı kullanım izin belgesinin alınmasından sonra yapılmasının kararlaştırıldığını, yapı kullanım izni belgesi alınmadığı için bağımsız bölüm tapusunun arsa sahiplerinin uhdesinde tutulduğunu, davacının dava tarihinde tüm dairelerin kendisine devrini hak etmediğini, inşaatı sözleşmeye uygun olarak ve süresinde tamamlamadığını, İlk Derece Mahkemesinin gerekçesinde davacının bağımsız bölümleri almaya hak kazanmadığının belirtilmesine rağmen tapu iptal ve tescil davasının kabul edildiğini, bu yönüyle gerekçe ile hüküm arasında büyük bir çelişkinin meydana geldiğini, bilirkişi raporundaki tespitlerin dikkate alınmadığını, hukuk bilgisi ile çözülemeyecek teknik konularla ilgili bilirkişi raporuna uyulmadığını, yeni bir bilirkişi raporunun da alınmadığını, diğer pay sahiplerinin davaya dâhil edilmediğini, yapı kullanım izin belgesini üç yıl sonra almasına rağmen dava tarihinde alınmış gibi göstermek suretiyle hileli hareketlerde bulunduğunu, davacının inşaatı süresinde bitirmemesine rağmen süresinde bitirmiş gibi göstererek hileli davranışlarda bulunması, bilirkişi raporundaki tespitlerin dikkate alınmasını önlemeye yönelik hileli davranışlarda bulunulması, diğer malikler ile gayri resmi olarak anlaşıp, davaya müdahil olmalarını önlemek suretiyle hileli davranışlarda bulunulması AİHM ve Anayasa Mahkemesinin mülkiyet hakkı ile ilgili kararlarına açıkça aykırı karar verildiğini, yargılamada usul güvencelerine uyulmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, etkili başvuru hakkının işlememesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, yargı organlarının devletin pozitif yükümlülüğü kapsamında özenli inceleme yapmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği, hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkesi bakımından mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürerek, yargılamanın yenilenmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Aleyhinde yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunulan davacı cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının yargılamanın yenilenmesi talebine ilişkin olan tüm iddialarının yargılama sırasında, İstinaf ve Yargıtay aşamalarında incelenmiş olup, hilenin varlığına ilişkin olarak herhangi bir tespitte bulunulmadığı ve kararın kesinleştiği gerekçesiyle HMK'nın 379/1-c fıkrasına göre ileri sürülen yargılamanın iadesi sebeplerinin aynı Yasa'nın 375/1. madde de sayılan sebeplerden olmadığı nazara alınarak, HMK'nın 379/2 maddesi gereğince davanın esasa girilmeden dava şartı yokluğu sebebi ile reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde yargılamanın iadesi talebinde bulunan davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Yargılamanın yenilenmesini talep eden davalı vekili temyiz dilekçesinde:
a. Dava konusu yapı kullanım izin belgesinin dava tarihinde alınmamış olmasına rağmen davacı tarafından alınmış gibi gösterilerek hileli davranışlarda bulunulduğunu, sözleşmeye göre yapı kullanım izin belgesi alınıncaya kadar bir bağımsız bölümün arsa maliklerinin uhdesinde tutulması gerekmesine rağmen hileli davranışlarla tüm bağımsız bölümlerin kendisine devrini talep etmesinin sözleşmeye aykırı olduğunu, inşaatın sözleşmede belirtilen sürede bitirilip teslim edilmemesi sebebiyle davacının bağımsız bölüme hak kazanmadığını, buna rağmen hileli davranışlarla süresinde teslim edildiği kanaatini uyandırdığını, davacının hileli davranışlarla bilirkişi raporundaki tespitlerin dikkate alınmasını önlemeye çalıştığını, diğer arsa malikleri ile gayri resmi olarak anlaşıp davaya müdahil olmalarını önlemek suretiyle hileli davranışlarda bulunulduğunu,
b. Mahkemenin yargılamada usul güvencelerine uymaması ve etkili başvuru hakkını işletmemesi sebebiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, mahkemece özenli inceleme yapılmadığını, yüklenicinin sözleşme ile yüklendiği edimlerini tam ve gereği gibi yerine getirmeden, davalıya karşı tapu iptali ve tescil davası açmasının kabul edilemez olduğunu belirterek, kararın bozulup yargılamanın iadesi taleplerinin kabulüne karar verilmesini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup yargılamanın yenilenmesi istemine ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre yargılamanın yenilenmesini talep eden davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Mahkemece talep eden vekilinin yargılamanın iadesi sebebi olarak yapı kullanım izin belgesi dava tarihinde alınmamış olmasına rağmen davacı tarafından alınmış gibi gösterilerek hileli davranışlarda bulunmuş olmasını gösterdiği belirtilerek, davalının bu hususa ilişkin olan tüm iddiaları yargılama sırasında, İstinaf ve Yargıtay aşamalarında incelenmiş olup, hilenin varlığına ilişkin olarak herhangi bir tespitte bulunulmadığı ve kararın kesinleştiği belirtilerek, davacı vekilinin ileri sürdüğü yargılamanın yenilenmesi taleplerinin HMK'nın 379/2 maddesi gereğince davanın esasa girilmeden dava şartı yokluğu sebebi ile reddine karar verilmiş ise de, somut olayda yargılamanın yenilenmesine ilişkin hükümler tartışılıp karar verildiğine göre davanın esastan reddi gerekirken, dava şartı yokluğundan ret karar verilmesi doğru olmamıştır.
Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, HMK'nın 370/2 ve 370/4 hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ile İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinin ve hüküm fıkrasının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunan davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddine,
2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının re'sen ORTADAN KALDIRILMASINA,
3. İlk Derece Mahkemesi kararının, gerekçesi değiştirilerek, hüküm fıkrasının 1 numaralı bendinin hükümden çıkarılmasına, 1. bent olarak “1- Yargılamanın iadesi talebinin reddine" yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
30.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Üye
Mahmut Coşkun Belkıs Karakaş Mehmet Aksu Mehmet Özdemir Doğan Ağırman
BİLGİ : “Yargılamanın iadesi şartlarının bulunmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi halinde ret hükmü davanın esasına ilişkin kurulmalıdır” şeklindeki Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 23 Şubat 2023 tarihli kararı için bkz.
SOMUT OLAYDA YARGILAMANIN İADESİNE İLİŞKİN HÜKÜMLER TARTIŞILIP KARAR VERİLDİĞİNE GÖRE DAVANIN ESASTAN REDDİ GEREKİR.
T.C.
YARGITAY
6. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2024/3358
KARAR NO : 2025/2624
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
Y A R G I T A Y İ L Â M I
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi
TARİHİ : 03.10.2024
NUMARASI : 2024/791 E., 2024/809 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunan davalı vekili dilekçesinde özetle; davacı yüklenicinin yapı kullanma izin belgesini dava tarihinden sonraki bir tarihte aldığını, sözleşmede davacı yüklenicinin bağımsız bölümleri devralma hakkının inşaatın geldiği aşamalara göre belirlendiğini, son bağımsız bölümün devrinin yapı kullanım izin belgesinin alınmasından sonra yapılmasının kararlaştırıldığını, yapı kullanım izni belgesi alınmadığı için bağımsız bölüm tapusunun arsa sahiplerinin uhdesinde tutulduğunu, davacının dava tarihinde tüm dairelerin kendisine devrini hak etmediğini, inşaatı sözleşmeye uygun olarak ve süresinde tamamlamadığını, İlk Derece Mahkemesinin gerekçesinde davacının bağımsız bölümleri almaya hak kazanmadığının belirtilmesine rağmen tapu iptal ve tescil davasının kabul edildiğini, bu yönüyle gerekçe ile hüküm arasında büyük bir çelişkinin meydana geldiğini, bilirkişi raporundaki tespitlerin dikkate alınmadığını, hukuk bilgisi ile çözülemeyecek teknik konularla ilgili bilirkişi raporuna uyulmadığını, yeni bir bilirkişi raporunun da alınmadığını, diğer pay sahiplerinin davaya dâhil edilmediğini, yapı kullanım izin belgesini üç yıl sonra almasına rağmen dava tarihinde alınmış gibi göstermek suretiyle hileli hareketlerde bulunduğunu, davacının inşaatı süresinde bitirmemesine rağmen süresinde bitirmiş gibi göstererek hileli davranışlarda bulunması, bilirkişi raporundaki tespitlerin dikkate alınmasını önlemeye yönelik hileli davranışlarda bulunulması, diğer malikler ile gayri resmi olarak anlaşıp, davaya müdahil olmalarını önlemek suretiyle hileli davranışlarda bulunulması AİHM ve Anayasa Mahkemesinin mülkiyet hakkı ile ilgili kararlarına açıkça aykırı karar verildiğini, yargılamada usul güvencelerine uyulmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, etkili başvuru hakkının işlememesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, yargı organlarının devletin pozitif yükümlülüğü kapsamında özenli inceleme yapmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği, hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkesi bakımından mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürerek, yargılamanın yenilenmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Aleyhinde yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunulan davacı cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının yargılamanın yenilenmesi talebine ilişkin olan tüm iddialarının yargılama sırasında, İstinaf ve Yargıtay aşamalarında incelenmiş olup, hilenin varlığına ilişkin olarak herhangi bir tespitte bulunulmadığı ve kararın kesinleştiği gerekçesiyle HMK'nın 379/1-c fıkrasına göre ileri sürülen yargılamanın iadesi sebeplerinin aynı Yasa'nın 375/1. madde de sayılan sebeplerden olmadığı nazara alınarak, HMK'nın 379/2 maddesi gereğince davanın esasa girilmeden dava şartı yokluğu sebebi ile reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde yargılamanın iadesi talebinde bulunan davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Yargılamanın yenilenmesini talep eden davalı vekili temyiz dilekçesinde:
a. Dava konusu yapı kullanım izin belgesinin dava tarihinde alınmamış olmasına rağmen davacı tarafından alınmış gibi gösterilerek hileli davranışlarda bulunulduğunu, sözleşmeye göre yapı kullanım izin belgesi alınıncaya kadar bir bağımsız bölümün arsa maliklerinin uhdesinde tutulması gerekmesine rağmen hileli davranışlarla tüm bağımsız bölümlerin kendisine devrini talep etmesinin sözleşmeye aykırı olduğunu, inşaatın sözleşmede belirtilen sürede bitirilip teslim edilmemesi sebebiyle davacının bağımsız bölüme hak kazanmadığını, buna rağmen hileli davranışlarla süresinde teslim edildiği kanaatini uyandırdığını, davacının hileli davranışlarla bilirkişi raporundaki tespitlerin dikkate alınmasını önlemeye çalıştığını, diğer arsa malikleri ile gayri resmi olarak anlaşıp davaya müdahil olmalarını önlemek suretiyle hileli davranışlarda bulunulduğunu,
b. Mahkemenin yargılamada usul güvencelerine uymaması ve etkili başvuru hakkını işletmemesi sebebiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, mahkemece özenli inceleme yapılmadığını, yüklenicinin sözleşme ile yüklendiği edimlerini tam ve gereği gibi yerine getirmeden, davalıya karşı tapu iptali ve tescil davası açmasının kabul edilemez olduğunu belirterek, kararın bozulup yargılamanın iadesi taleplerinin kabulüne karar verilmesini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup yargılamanın yenilenmesi istemine ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre yargılamanın yenilenmesini talep eden davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Mahkemece talep eden vekilinin yargılamanın iadesi sebebi olarak yapı kullanım izin belgesi dava tarihinde alınmamış olmasına rağmen davacı tarafından alınmış gibi gösterilerek hileli davranışlarda bulunmuş olmasını gösterdiği belirtilerek, davalının bu hususa ilişkin olan tüm iddiaları yargılama sırasında, İstinaf ve Yargıtay aşamalarında incelenmiş olup, hilenin varlığına ilişkin olarak herhangi bir tespitte bulunulmadığı ve kararın kesinleştiği belirtilerek, davacı vekilinin ileri sürdüğü yargılamanın yenilenmesi taleplerinin HMK'nın 379/2 maddesi gereğince davanın esasa girilmeden dava şartı yokluğu sebebi ile reddine karar verilmiş ise de, somut olayda yargılamanın yenilenmesine ilişkin hükümler tartışılıp karar verildiğine göre davanın esastan reddi gerekirken, dava şartı yokluğundan ret karar verilmesi doğru olmamıştır.
Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, HMK'nın 370/2 ve 370/4 hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ile İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinin ve hüküm fıkrasının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunan davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddine,
2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının re'sen ORTADAN KALDIRILMASINA,
3. İlk Derece Mahkemesi kararının, gerekçesi değiştirilerek, hüküm fıkrasının 1 numaralı bendinin hükümden çıkarılmasına, 1. bent olarak “1- Yargılamanın iadesi talebinin reddine" yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
30.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Üye
Mahmut Coşkun Belkıs Karakaş Mehmet Aksu Mehmet Özdemir Doğan Ağırman
BİLGİ : “Yargılamanın iadesi şartlarının bulunmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi halinde ret hükmü davanın esasına ilişkin kurulmalıdır” şeklindeki Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 23 Şubat 2023 tarihli kararı için bkz.
