SÖZLÜ YARGILAMA AŞAMASINA GEÇİLMESİNDEN SONRA VERİLEN ISLAH DİLEKÇESİ, HÜKMÜN BOZULMASI VE İLERİDE BÖYLE BİR TALEBİN VARLIĞI DURUMUNDA, ISLAHIN BİR KEZ YAPILMASI KURALINA TABİ OLMAYACAKTIR.
T.C.
YARGITAY
6. Hukuk Dairesi
Esas No : 2026/885
Karar No : 2026/2899
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
Y A R G I T A Y İ L Â M I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ : 15.10.2025
NUMARASI : 2025/47 E., 2025/721 K.
İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak verilen karar taraflar vekillerince duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 30.06.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.
Belli edilen günde asıl ve birleşen davada davacı M. İnş. Taah. Tur. ve Dış Tic. Ltd. Şti. vekili Avukat Y.Ö. ve şirket yetkilisi Atilla M. ile asıl ve birleşen davada davalı F. Yapı Emlak Geliştirme ve Tic. A.Ş. vekilleri Avukat Şadi Öz, Avukat A.T., Avukat F.Ş.'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. ASIL VE BİRLEŞEN DAVA
Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile davalı F. Yapı Emlak...A.Ş. ve dava dışı Atilla M. ve A.O. unvanlı yabancı şirket arasında 30.11.2010 tarihinde bir sözleşme düzenlendiğini, müvekkili şirketin yetkilisi olan Atilla M.'nun aynı zamanda davalı şirketin de hissedarı olduğunu, sözleşmenin konusunun; Atilla M.'nun davalı şirket ortaklığından ayrılması karşılığında, şirketteki hisselerini davalı şirkete devretmesi ve Pendik'teki yapı işlerinin sonuçlandırılması olduğunu, bu kapsamda, Atilla M.'nun ortaklıktan ayrılması karşılığında belirlenen bedel ve Pendik İlçesinde 77 no.lu parselde yapılan B blok'un müvekkili şirkete bırakılması hususunda tarafların anlaşmaya vardığını, Atilla M.'nun söz verdiği gibi ortaklıktan ayrıldığını ve inşaatların büyük oranda tamamlandığını, ancak davalı şirketin vaad ettiği ödemeleri yapmadığını ve tapuları devretmediğini ileri sürerek, Pendik ilçesi Yayalar Mevkii 4 pafta 77 parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapılmakta olan inşaatın B Blok tapularının müvekkili şirket adına tesciline, bu talebin kabul edilmemesi halinde aynı mahalde yapılan 77 A blok ve yanındaki parselde yer alan 445 A, B ve C bloklardan muadil dairelerin müvekkili şirket adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin asıl davada 30.11.2010 tarihine kadar olan alacakları için tapu iptal ve tescil isteminde bulunduğunu, bu tarihten sonra 21.03.2011 tarihine kadar inşaatları yapmaya devam ettiğini, bu döneme ilişkin alacakları için de taşınmaz devredilmesi gerektiğini ileri sürerek, bu döneme ilişkin alacaklarının nakden ya da sözleşmeye göre taşınmaz devri suretiyle ödenmesini, Pendik ilçesi Yayalar Mevkii 4 pafta 77 parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapılmakta olan inşaatın B Blok tapularının müvekkili şirket adına tesciline, bu talebin kabul edilmemesi halinde aynı mahalde yapılan 77 A blok ve yanındaki parselde yer alan 467 ve 445 A, B ve C bloklardan muadil dairelerin müvekkili şirket adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Asıl ve birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sözleşmede tahkim şartı bulunduğunu, davanın bu nedenle usulden reddi gerektiğini, öte yandan, sözleşmede müvekkili şirkete hisse devrinin düzenlenmediğini, davacı şirket yetkilisi Atilla'nın müvekkili şirketin hissedarlarından olduğunu, sözleşmede bu hisselerin yabancı A.O. isimli şirkete devrinin düzenlendiğini, söz konusu alacağın muhatabının da adı geçen yabancı şirket olduğunu, davacı şirketin taraflar arasındaki inşaat sözleşmelerinden kaynaklanan yükümlülüklerini ihlal ettiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 27.04.2022 tarih ve 2022/39 E., 2022/370 K. sayılı kararı ile taraflar arasındaki sözleşmede tahkim şartının yer aldığı, davalının da tahkim ilk itirazında bulunduğu, her ne kadar sözleşmede iş bedelinin taşınmaz devri suretiyle yapılacağı kararlaştırılmış ise de resmi şekilde yapılmadığından, taşınmazın aynına ilişkin sözleşmenin bu hükümlerinin geçerliliğinin bulunmadığı, bu itibarla tahkime elverişlilik yönünden bir engeli olmadığı gerekçesiyle, asıl ve birleşen davada tahkim itirazının kabulü ile davaların usulden reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesi kararının davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 53. Hukuk Dairesi’nin 03.05.2023 tarih ve 2023/335 E. ve 2023/388 K. sayılı ilamıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 15.10.2024 tarih ve 2023/2731 E. ve 2024/3430 K. sayılı ilamıyla; sözleşmede kararlaştırılan tahkim şartı geçerli ise de; davacı taraf, sözleşmenin ilgili hükümlerine dayalı olarak işbu asıl ve birleşen davalarda, Türkiye’de bulunan belirli taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile adına tescilini talep etmekte olup, taşınmazların aynına ilişkin asıl ve birleşen davaların tahkimde görülmesi mümkün olmadığından mahkemece işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçeye dayalı olarak yazıl şekilde karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, taraflar arasında 30.11.2010 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığı, tarafların R. Yapı Turizm ve Ticaret A.Ş. (Yeni Ünvan: F. Yapı Emlak Geliştirme ve Tic. A.Ş.) satıcı Atilla M.-M. İnşaat Şirketi, M. İnş. Taah. Tur. ve Dış Tic. Ltd. Şti. olarak düzenlendiği, 30.11.2011 tarihli sözleşmeye göre davalı Atilla M.'nun ortaklıktan ayrılması karşılığında 180.000.000,00 EURO bedel, İstanbul ili, Pendik ilçesi, Yayalar Mahallesi, 445 parsel üzerinde yapılan inşaattaki B blokun davacı şirkete bırakılması hususunda anlaştıkları, davacının sözleşmenin ilgili hükümlerine göre asıl ve birleşen davada öncelikle belirli taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile adlarına tescil talebinde bulunduğu, MTK’nın 1. maddesi gereğince taşınmazın aynına ilişkin asıl ve birleşen davalarda tahkim şartının geçerli olmayacağı, bu nedenle tahkim itirazları yerinde görülmediğinden davanın esasına yönelik inceleme yapılması gerektiği, esas ve birleşen davanın her iki yanının da Türkiye Cumhuriyeti Tâbîyetinde bulunan şirketler olduğu; aralarındaki varlığı çekişmesiz olan 30.11.2010 tarihli sözleşmenin ifa yerinin, Türkiye dahilinde olduğu gözetildiğinde; 805 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca, sözleşmenin Türkçe olması zorunlu iken İngilizce olarak düzenlendiği dikkate alındığında; aynı yasanın (4). maddesindeki müeyyide uyarınca sözleşmenin, Türkçe düzenlenmesi konusundaki gerekliliğe uyulmadığından geçersiz bulunduğu; ayrıca, TMK’nın 706. ve 818. sayılı BK’nın. 213/2. maddesi ile Tapu Kanunun 26. maddesi ve Noterlik Kanununun 60/3. maddesi birlikte dikkate alındığında; taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin resmi şekilde düzenlenmesinin gerektiği; bu resmi şeklin geçerlilik şartı olduğu; sözleşmede bu geçerlilik şartına da uyulmadığından sözleşmenin bu yönü ile de geçersiz bulunduğu; bu kapsamda, sözleşmedeki tahkim şartının geçerli bulunmadığı gibi taşınmaz mülkiyetinin nakline ilişkin koşulların da geçerli bulunmadığı görülmekle; davacının, bu sözleşmeye dayalı olarak davalıdan dava konusu taşınmazların mülkiyetini talep etme hakkının doğmadığı; bu nedenlerle, asıl davanın reddine, birleşen davadaki öncelikli talep olan tapu iptali ve tescili talebinin reddine karar verilmesi gerektiği, birleşen davadaki alacak istemi yönünden, ticari defter kayıtlarında davacının 6.590.575,45 TL alacağının bulunduğu; davacının ıslah dilekçesinin tahkikatın bitiminden sonra verilmesi nedeniyle yerinde görülmediği gerekçesiyle 100.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacının sözleşmeye göre inşaatı % 94 oranında tamamladığını, bilirkişi raporunda davacının yapmış olduğu imalâtın karşılığında 5.891,10 metrekare daire alacağının tespit edildiğini, dava dışı olan A.O. unvanlı şirketin %100 Finlandiya uyruklu olduğunu ve söz konusu şirketin davalının hissedarı olduğunu, sözleşmenin yurt dışında yapıldığını, 805 sayılı Yasa’nın uygulama yeri olmadığını, devir bedeli 3.260.000,00 Euro olmasına karşın gerekçeli kararda 180.000.000,00 Euro olarak belirtilmesinin adil yargılanma hakkının ihlali sözleşme uyarınca Atilla M.’nun şirket hisselerinin tamamını devir etmiş olmasına karşın mahkemece taraflar arasındaki sözleşmenin Türkçe olmadığından bahisle sözleşmenin geçersiz olduğu gerekçesiyle davanın reddinin yerinde olmadığını, sözleşmenin geçerlilik şekline tâbi olmadığını, birleşen davada tahkikatın usulüne uygun bir şekilde sonlandırılmadığını ve ıslahın geçerli olduğunu beyan etmektedir.
2. Davalı vekili birleşen davada temyiz dilekçesinde; davacının davalıdan herhangi bir alacağı olmadığını, bilirkişi raporlarının mahkemece dikkate alınmadığını, 100.000,00 TL açısından davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, zira alacak istemi yönünden tahkim şartının geçerli olduğunu, alacak talebi yönünden davanın tahkim ilk itirazı nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, kaldı ki alacağın zamanaşımına uğradığını beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, asıl davada taraflar arasında düzenlenen 30.11.2010 tarihli sözleşme uyarınca davacı şirket yetkilisinin ortaklıktan ayrılması üzerine sözleşmede yazılı dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmesi; birleşen davada davacının 30.11.2010 - 21.03.2011 tarihleri arasındaki süreçte inşaatta imalat yapmaya devam ettiği iddiasına dayalı tapu iptali ve tescili ile alacak istemine ilişkindir.
1- Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle birleşen davanın da aynî hakka bağlı olması ve bu nedenle alacak isteminin de tahkim yoluna elverişli olmamasına göre, taraflar vekillerinin bir kısım temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2-a. Hukukumuzda egemen olan ilke, hukuki işlemlerin şekil serbestisine tabi olmasıdır. Kural olarak eser sözleşmesi, herhangi bir geçerlilik şartına tabi değildir. Yasada aksi öngörülmedikçe, sözlü veya yazılı yahut resmi biçimde yapılabilir. Bununla birlikte bazı sözleşmelerin geçerli olabilmesi için yasada belirlenen şekle uygun olarak yapılması zorunludur. Eser sözleşmelerinin bir türü olan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri, bedel olarak taşınmaz mal mülkiyetinin geçirimi borcunu içerdiğinden, Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 706, Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 213, Noterlik Kanunu m. 60 ve Tapu Kanunu m. 26 uyarınca resmi şekle bağlı tutulmuştur. Başka bir anlatımla, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinin geçerliliği, bu sözleşmelerin noterde düzenleme şeklinde veya tapu memuru huzurunda resmî şekilde yapılmasına bağlıdır.
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 30.09.1988 tarihli ve 1987/2 Esas, 1988/2 Karar sayılı kararında belirtildiği gibi, bazı istisnaî hâllerin gerçekleşmesi durumunda, TMK’nın 2 nci maddesi gereğince zorunlu şekil koşuluna uygun şekilde yapılmayan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi de tarafları bağlayıcı nitelikte olabilmektedir. Öngörülen bu şekle uymaksızın imzalanan sözleşmelerin sonradan geçerlilik kazanması için ya tapuda pay devrinin yapılmış olması ya da ifânın tamamlanmış olması gerekir.
Yine, şekil bakımından geçersiz olan bir sözleşmeye göre yapılan karşılıklı ve kısmi ifâda da tarafların yaptıkları sözleşme ile bağlı oldukları kabul edilmelidir. Bu bakımdan, arsa sahibinin yüklenici veya yüklenicinin gösterdiği üçüncü kişilere taşınmaz hissesini tapuda devretmesi durumunda, artık sözleşmedeki geçerlilik şekline ilişkin noksanlık ortadan kalkar. Yüklenicinin inşaatı ileri seviyeye (% 90 ve yukarı imalat) getirmesi hâlinde de TMK m. 2 gereği sözleşmenin bu nedenle geçersizliğinin ileri sürülmesi mümkün değildir.
Tüm bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı yüklenici, davalı arsa sahibi (iş sahibi) arasında, 04.01.2007, 02.01.2009, 04.01.2010, 03.08.2010 tarihli bedel karşılığı inşaat yapım sözleşmeleri mevcuttur. Son olarak, taraflar ve dava dışı kişilerin de dahil olduğu 30.11.2010 tarihli yabancı dilde ve adî yazılı bir sözleşme yapılmıştır.
30.11.2010 tarihli bu sözleşme, şirkete ait hisse devirleri ile inşaat bedellerinin belirlenmesi gibi farklı hususları içermektedir. Diğer yandan sözleşmenin “Yapı İşlerinin Sonuçlandırılması” başlıklı bölümünde, hedef şirket olarak tanımlanan davalı F. Emlak Yapı Geliştirme...A.Ş.’nin (eski ünvanı R. Yapı Turizm ve Tic. A.Ş.) yapı işlerinin sonuçlandırılmasının bedeli olarak inşaat şirketi olarak tanımlanan davacı M. İnş. Taah. Turzm. ve Dış Tic. Ltd. Şti.’ye, Ek 3’te belirtilen toplam bedeli ödeyeceği, toplam bedelin, nakit ödemeler ve Ek 3’te belirtilen blok - apartman (taşınmaz) devredilmesi şeklinde olacağı kararlaştırılmıştır. Dolayısıyla, 30.11.2010 tarihli sözleşme aynî paylaşım usulünü de içerdiğinden adi yazılı olması ve 805 sayılı Yasa gereği Türkçe düzenlenmesi zorunluluğuna aykırı davranılması nedeniyle geçersizdir. Buna karşılık, az yukarıda yer verilen ilkeler gereği, yüklenicinin taraflar arasındaki inşaat sözleşmeleri gereği yapması gereken imalatı kural olarak %90 ve yukarı seviyeye getirmesi durumunda, sözleşmenin geçersizliğinin ileri sürülmesi hakkın kötüye kullanılması yasağı ile karşı karşıya kalır.
Mahkemece, sözleşmelere konu inşaatların bulunduğu taşınmazlar üzerinde bilirkişi kurulu marifetiyle keşif yapılarak taraflar arasındaki sözleşmeler ve 30.11.2010 tarihli son sözleşme gereği yüklenicinin her bir sözleşmede inşaatları farklı şekil ve seviyede (kaba inşaat şeklinde veya ince işçilikler dahil) teslim etme taahhüdü altına girdiği gözetilerek, sözleşmelere göre yüklenicinin yapması gereken imalatın %90 ve yukarısı seviyede bulunması durumunda işin esasına girilerek, oluşacak sonuca göre karar verilmesi, aksi hâlde şimdiki gibi karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.
b. Mahkemece, davacı vekilinin ıslah dilekçesinin HMK m. 177/1 gereği sözlü yargılama aşamasına geçilmesinden sonra verilmesi nedeniyle bu talebe değer verilmemiştir. Ne var ki, 28.05.2025 tarihli tahkikat yargılamasının son oturumunda, davacı vekilinin bilirkişi raporu alınması talebi hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmeden tahkikatın eksik bırakılarak bitirildiği anlaşılmaktadır. Davacı vekilince, artık şeklen verilen bu dilekçe süresinden sonra olması nedeniyle ıslah dilekçesi olarak da nitelendirilemez. Bu itibarla, HMK m. 177/2 gereği hükmün bozulmasına ilişkin karar sonrası ıslahın taraflarca belirli şartlarda yapılabileceği ve ileride böyle bir talebin varlığı halinin davacı açısından HMK m. 176/2 gereği ıslahın bir kez yapılması kuralına da aykırı olmadığı hususunun mahkemece değerlendirilmesi gerektiğine sadece işaret edilmekle yetinilmiş, bu durum ayrı bir bozma sebebi yapılmamıştır.
c. Mahkemece, birleşen davada sözleşmenin geçersiz olduğu gerekçesiyle tapu iptali ve tescili isteminin reddi ile alacak isteminin kabulüne karar verilmiş ise de, geçersiz sözleşmeye dayalı olarak sebepsiz zenginleşme hükümleri gereği herkes aldığını geri verir ilkesi uygulanarak sonuca gidilmesi gerekirken, hem sözleşmenin geçersiz olduğu hem de sözleşmeye göre alacak talebinin kabulüne karar verilmesi de çelişkili hüküm kurulması sonucunu doğurmuştur.
3- Bozma nedenine göre taraflar vekillerinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
(1) Taraflar vekillerinin bir kısım temyiz itirazlarının reddine,
(2) Taraflar vekillerinin bir kısım temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Mahkeme kararının taraflar yararına BOZULMASINA,
(3) Taraflar vekillerinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek olmadığına,
Dairemizdeki duruşmada vekille temsil olunan, taraflar yararına takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin taraflardan alınarak birbirlerine verilmesine,
Peşin alınan harçların istek halinde temyiz eden taraflara iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesinin gönderilmesine,
30.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Üye
Mahmut Coşkun Bahri Aydoğan Özcan Turan Mehmet Özdemir Doğan Ağırman
BİLGİ : Bu konu ile bağlantılı olarak “Hukuk davalarında ıslah ile dava konusu artırılırken ıslah harcının hiç yatırılmaması sebebi ile kanun yolu incelemesi yapan mercinin ıslah harcının yatırılması konusunda ıslah ile dava konusunu artırana ıslah hakkını tamamlaması için süre verip veremeyeceği” konusunda Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi ve Yargıtay 22. Hukuk Dairesi kararları arasındaki 06.02.2020 başvuru tarihli içtihat aykırılıklarının giderilmesi yolundaki talep, Yargıtay Birinci Başkanlığı tarafından 25.02.2021 tarih ve 60 sayılı Kararı ile “Aykırılık bulunduğu ileri sürülen kararlar arasında aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından içtihatları birleştirme yoluna gidilmesine gerek olmadığı” gerekçesi ile oy birliği reddedilmiştir.
06.02.2020 başvuru tarihli içtihat aykırılıklarının giderilmesi yolundaki talep dilekçesi ve sonucu için bkz.
https://karamercanhukuk.com/yargitay-karari/kismen-islah-sure-basvuru-sonucu
SÖZLÜ YARGILAMA AŞAMASINA GEÇİLMESİNDEN SONRA VERİLEN ISLAH DİLEKÇESİ, HÜKMÜN BOZULMASI VE İLERİDE BÖYLE BİR TALEBİN VARLIĞI DURUMUNDA, ISLAHIN BİR KEZ YAPILMASI KURALINA TABİ OLMAYACAKTIR.
T.C.
YARGITAY
6. Hukuk Dairesi
Esas No : 2026/885
Karar No : 2026/2899
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
Y A R G I T A Y İ L Â M I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ : 15.10.2025
NUMARASI : 2025/47 E., 2025/721 K.
İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak verilen karar taraflar vekillerince duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 30.06.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.
Belli edilen günde asıl ve birleşen davada davacı M. İnş. Taah. Tur. ve Dış Tic. Ltd. Şti. vekili Avukat Y.Ö. ve şirket yetkilisi Atilla M. ile asıl ve birleşen davada davalı F. Yapı Emlak Geliştirme ve Tic. A.Ş. vekilleri Avukat Şadi Öz, Avukat A.T., Avukat F.Ş.'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. ASIL VE BİRLEŞEN DAVA
Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile davalı F. Yapı Emlak...A.Ş. ve dava dışı Atilla M. ve A.O. unvanlı yabancı şirket arasında 30.11.2010 tarihinde bir sözleşme düzenlendiğini, müvekkili şirketin yetkilisi olan Atilla M.'nun aynı zamanda davalı şirketin de hissedarı olduğunu, sözleşmenin konusunun; Atilla M.'nun davalı şirket ortaklığından ayrılması karşılığında, şirketteki hisselerini davalı şirkete devretmesi ve Pendik'teki yapı işlerinin sonuçlandırılması olduğunu, bu kapsamda, Atilla M.'nun ortaklıktan ayrılması karşılığında belirlenen bedel ve Pendik İlçesinde 77 no.lu parselde yapılan B blok'un müvekkili şirkete bırakılması hususunda tarafların anlaşmaya vardığını, Atilla M.'nun söz verdiği gibi ortaklıktan ayrıldığını ve inşaatların büyük oranda tamamlandığını, ancak davalı şirketin vaad ettiği ödemeleri yapmadığını ve tapuları devretmediğini ileri sürerek, Pendik ilçesi Yayalar Mevkii 4 pafta 77 parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapılmakta olan inşaatın B Blok tapularının müvekkili şirket adına tesciline, bu talebin kabul edilmemesi halinde aynı mahalde yapılan 77 A blok ve yanındaki parselde yer alan 445 A, B ve C bloklardan muadil dairelerin müvekkili şirket adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin asıl davada 30.11.2010 tarihine kadar olan alacakları için tapu iptal ve tescil isteminde bulunduğunu, bu tarihten sonra 21.03.2011 tarihine kadar inşaatları yapmaya devam ettiğini, bu döneme ilişkin alacakları için de taşınmaz devredilmesi gerektiğini ileri sürerek, bu döneme ilişkin alacaklarının nakden ya da sözleşmeye göre taşınmaz devri suretiyle ödenmesini, Pendik ilçesi Yayalar Mevkii 4 pafta 77 parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapılmakta olan inşaatın B Blok tapularının müvekkili şirket adına tesciline, bu talebin kabul edilmemesi halinde aynı mahalde yapılan 77 A blok ve yanındaki parselde yer alan 467 ve 445 A, B ve C bloklardan muadil dairelerin müvekkili şirket adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Asıl ve birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sözleşmede tahkim şartı bulunduğunu, davanın bu nedenle usulden reddi gerektiğini, öte yandan, sözleşmede müvekkili şirkete hisse devrinin düzenlenmediğini, davacı şirket yetkilisi Atilla'nın müvekkili şirketin hissedarlarından olduğunu, sözleşmede bu hisselerin yabancı A.O. isimli şirkete devrinin düzenlendiğini, söz konusu alacağın muhatabının da adı geçen yabancı şirket olduğunu, davacı şirketin taraflar arasındaki inşaat sözleşmelerinden kaynaklanan yükümlülüklerini ihlal ettiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 27.04.2022 tarih ve 2022/39 E., 2022/370 K. sayılı kararı ile taraflar arasındaki sözleşmede tahkim şartının yer aldığı, davalının da tahkim ilk itirazında bulunduğu, her ne kadar sözleşmede iş bedelinin taşınmaz devri suretiyle yapılacağı kararlaştırılmış ise de resmi şekilde yapılmadığından, taşınmazın aynına ilişkin sözleşmenin bu hükümlerinin geçerliliğinin bulunmadığı, bu itibarla tahkime elverişlilik yönünden bir engeli olmadığı gerekçesiyle, asıl ve birleşen davada tahkim itirazının kabulü ile davaların usulden reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesi kararının davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 53. Hukuk Dairesi’nin 03.05.2023 tarih ve 2023/335 E. ve 2023/388 K. sayılı ilamıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 15.10.2024 tarih ve 2023/2731 E. ve 2024/3430 K. sayılı ilamıyla; sözleşmede kararlaştırılan tahkim şartı geçerli ise de; davacı taraf, sözleşmenin ilgili hükümlerine dayalı olarak işbu asıl ve birleşen davalarda, Türkiye’de bulunan belirli taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile adına tescilini talep etmekte olup, taşınmazların aynına ilişkin asıl ve birleşen davaların tahkimde görülmesi mümkün olmadığından mahkemece işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçeye dayalı olarak yazıl şekilde karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, taraflar arasında 30.11.2010 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığı, tarafların R. Yapı Turizm ve Ticaret A.Ş. (Yeni Ünvan: F. Yapı Emlak Geliştirme ve Tic. A.Ş.) satıcı Atilla M.-M. İnşaat Şirketi, M. İnş. Taah. Tur. ve Dış Tic. Ltd. Şti. olarak düzenlendiği, 30.11.2011 tarihli sözleşmeye göre davalı Atilla M.'nun ortaklıktan ayrılması karşılığında 180.000.000,00 EURO bedel, İstanbul ili, Pendik ilçesi, Yayalar Mahallesi, 445 parsel üzerinde yapılan inşaattaki B blokun davacı şirkete bırakılması hususunda anlaştıkları, davacının sözleşmenin ilgili hükümlerine göre asıl ve birleşen davada öncelikle belirli taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile adlarına tescil talebinde bulunduğu, MTK’nın 1. maddesi gereğince taşınmazın aynına ilişkin asıl ve birleşen davalarda tahkim şartının geçerli olmayacağı, bu nedenle tahkim itirazları yerinde görülmediğinden davanın esasına yönelik inceleme yapılması gerektiği, esas ve birleşen davanın her iki yanının da Türkiye Cumhuriyeti Tâbîyetinde bulunan şirketler olduğu; aralarındaki varlığı çekişmesiz olan 30.11.2010 tarihli sözleşmenin ifa yerinin, Türkiye dahilinde olduğu gözetildiğinde; 805 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca, sözleşmenin Türkçe olması zorunlu iken İngilizce olarak düzenlendiği dikkate alındığında; aynı yasanın (4). maddesindeki müeyyide uyarınca sözleşmenin, Türkçe düzenlenmesi konusundaki gerekliliğe uyulmadığından geçersiz bulunduğu; ayrıca, TMK’nın 706. ve 818. sayılı BK’nın. 213/2. maddesi ile Tapu Kanunun 26. maddesi ve Noterlik Kanununun 60/3. maddesi birlikte dikkate alındığında; taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin resmi şekilde düzenlenmesinin gerektiği; bu resmi şeklin geçerlilik şartı olduğu; sözleşmede bu geçerlilik şartına da uyulmadığından sözleşmenin bu yönü ile de geçersiz bulunduğu; bu kapsamda, sözleşmedeki tahkim şartının geçerli bulunmadığı gibi taşınmaz mülkiyetinin nakline ilişkin koşulların da geçerli bulunmadığı görülmekle; davacının, bu sözleşmeye dayalı olarak davalıdan dava konusu taşınmazların mülkiyetini talep etme hakkının doğmadığı; bu nedenlerle, asıl davanın reddine, birleşen davadaki öncelikli talep olan tapu iptali ve tescili talebinin reddine karar verilmesi gerektiği, birleşen davadaki alacak istemi yönünden, ticari defter kayıtlarında davacının 6.590.575,45 TL alacağının bulunduğu; davacının ıslah dilekçesinin tahkikatın bitiminden sonra verilmesi nedeniyle yerinde görülmediği gerekçesiyle 100.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacının sözleşmeye göre inşaatı % 94 oranında tamamladığını, bilirkişi raporunda davacının yapmış olduğu imalâtın karşılığında 5.891,10 metrekare daire alacağının tespit edildiğini, dava dışı olan A.O. unvanlı şirketin %100 Finlandiya uyruklu olduğunu ve söz konusu şirketin davalının hissedarı olduğunu, sözleşmenin yurt dışında yapıldığını, 805 sayılı Yasa’nın uygulama yeri olmadığını, devir bedeli 3.260.000,00 Euro olmasına karşın gerekçeli kararda 180.000.000,00 Euro olarak belirtilmesinin adil yargılanma hakkının ihlali sözleşme uyarınca Atilla M.’nun şirket hisselerinin tamamını devir etmiş olmasına karşın mahkemece taraflar arasındaki sözleşmenin Türkçe olmadığından bahisle sözleşmenin geçersiz olduğu gerekçesiyle davanın reddinin yerinde olmadığını, sözleşmenin geçerlilik şekline tâbi olmadığını, birleşen davada tahkikatın usulüne uygun bir şekilde sonlandırılmadığını ve ıslahın geçerli olduğunu beyan etmektedir.
2. Davalı vekili birleşen davada temyiz dilekçesinde; davacının davalıdan herhangi bir alacağı olmadığını, bilirkişi raporlarının mahkemece dikkate alınmadığını, 100.000,00 TL açısından davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, zira alacak istemi yönünden tahkim şartının geçerli olduğunu, alacak talebi yönünden davanın tahkim ilk itirazı nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, kaldı ki alacağın zamanaşımına uğradığını beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, asıl davada taraflar arasında düzenlenen 30.11.2010 tarihli sözleşme uyarınca davacı şirket yetkilisinin ortaklıktan ayrılması üzerine sözleşmede yazılı dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmesi; birleşen davada davacının 30.11.2010 - 21.03.2011 tarihleri arasındaki süreçte inşaatta imalat yapmaya devam ettiği iddiasına dayalı tapu iptali ve tescili ile alacak istemine ilişkindir.
1- Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle birleşen davanın da aynî hakka bağlı olması ve bu nedenle alacak isteminin de tahkim yoluna elverişli olmamasına göre, taraflar vekillerinin bir kısım temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2-a. Hukukumuzda egemen olan ilke, hukuki işlemlerin şekil serbestisine tabi olmasıdır. Kural olarak eser sözleşmesi, herhangi bir geçerlilik şartına tabi değildir. Yasada aksi öngörülmedikçe, sözlü veya yazılı yahut resmi biçimde yapılabilir. Bununla birlikte bazı sözleşmelerin geçerli olabilmesi için yasada belirlenen şekle uygun olarak yapılması zorunludur. Eser sözleşmelerinin bir türü olan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri, bedel olarak taşınmaz mal mülkiyetinin geçirimi borcunu içerdiğinden, Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 706, Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 213, Noterlik Kanunu m. 60 ve Tapu Kanunu m. 26 uyarınca resmi şekle bağlı tutulmuştur. Başka bir anlatımla, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinin geçerliliği, bu sözleşmelerin noterde düzenleme şeklinde veya tapu memuru huzurunda resmî şekilde yapılmasına bağlıdır.
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 30.09.1988 tarihli ve 1987/2 Esas, 1988/2 Karar sayılı kararında belirtildiği gibi, bazı istisnaî hâllerin gerçekleşmesi durumunda, TMK’nın 2 nci maddesi gereğince zorunlu şekil koşuluna uygun şekilde yapılmayan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi de tarafları bağlayıcı nitelikte olabilmektedir. Öngörülen bu şekle uymaksızın imzalanan sözleşmelerin sonradan geçerlilik kazanması için ya tapuda pay devrinin yapılmış olması ya da ifânın tamamlanmış olması gerekir.
Yine, şekil bakımından geçersiz olan bir sözleşmeye göre yapılan karşılıklı ve kısmi ifâda da tarafların yaptıkları sözleşme ile bağlı oldukları kabul edilmelidir. Bu bakımdan, arsa sahibinin yüklenici veya yüklenicinin gösterdiği üçüncü kişilere taşınmaz hissesini tapuda devretmesi durumunda, artık sözleşmedeki geçerlilik şekline ilişkin noksanlık ortadan kalkar. Yüklenicinin inşaatı ileri seviyeye (% 90 ve yukarı imalat) getirmesi hâlinde de TMK m. 2 gereği sözleşmenin bu nedenle geçersizliğinin ileri sürülmesi mümkün değildir.
Tüm bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı yüklenici, davalı arsa sahibi (iş sahibi) arasında, 04.01.2007, 02.01.2009, 04.01.2010, 03.08.2010 tarihli bedel karşılığı inşaat yapım sözleşmeleri mevcuttur. Son olarak, taraflar ve dava dışı kişilerin de dahil olduğu 30.11.2010 tarihli yabancı dilde ve adî yazılı bir sözleşme yapılmıştır.
30.11.2010 tarihli bu sözleşme, şirkete ait hisse devirleri ile inşaat bedellerinin belirlenmesi gibi farklı hususları içermektedir. Diğer yandan sözleşmenin “Yapı İşlerinin Sonuçlandırılması” başlıklı bölümünde, hedef şirket olarak tanımlanan davalı F. Emlak Yapı Geliştirme...A.Ş.’nin (eski ünvanı R. Yapı Turizm ve Tic. A.Ş.) yapı işlerinin sonuçlandırılmasının bedeli olarak inşaat şirketi olarak tanımlanan davacı M. İnş. Taah. Turzm. ve Dış Tic. Ltd. Şti.’ye, Ek 3’te belirtilen toplam bedeli ödeyeceği, toplam bedelin, nakit ödemeler ve Ek 3’te belirtilen blok - apartman (taşınmaz) devredilmesi şeklinde olacağı kararlaştırılmıştır. Dolayısıyla, 30.11.2010 tarihli sözleşme aynî paylaşım usulünü de içerdiğinden adi yazılı olması ve 805 sayılı Yasa gereği Türkçe düzenlenmesi zorunluluğuna aykırı davranılması nedeniyle geçersizdir. Buna karşılık, az yukarıda yer verilen ilkeler gereği, yüklenicinin taraflar arasındaki inşaat sözleşmeleri gereği yapması gereken imalatı kural olarak %90 ve yukarı seviyeye getirmesi durumunda, sözleşmenin geçersizliğinin ileri sürülmesi hakkın kötüye kullanılması yasağı ile karşı karşıya kalır.
Mahkemece, sözleşmelere konu inşaatların bulunduğu taşınmazlar üzerinde bilirkişi kurulu marifetiyle keşif yapılarak taraflar arasındaki sözleşmeler ve 30.11.2010 tarihli son sözleşme gereği yüklenicinin her bir sözleşmede inşaatları farklı şekil ve seviyede (kaba inşaat şeklinde veya ince işçilikler dahil) teslim etme taahhüdü altına girdiği gözetilerek, sözleşmelere göre yüklenicinin yapması gereken imalatın %90 ve yukarısı seviyede bulunması durumunda işin esasına girilerek, oluşacak sonuca göre karar verilmesi, aksi hâlde şimdiki gibi karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.
b. Mahkemece, davacı vekilinin ıslah dilekçesinin HMK m. 177/1 gereği sözlü yargılama aşamasına geçilmesinden sonra verilmesi nedeniyle bu talebe değer verilmemiştir. Ne var ki, 28.05.2025 tarihli tahkikat yargılamasının son oturumunda, davacı vekilinin bilirkişi raporu alınması talebi hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmeden tahkikatın eksik bırakılarak bitirildiği anlaşılmaktadır. Davacı vekilince, artık şeklen verilen bu dilekçe süresinden sonra olması nedeniyle ıslah dilekçesi olarak da nitelendirilemez. Bu itibarla, HMK m. 177/2 gereği hükmün bozulmasına ilişkin karar sonrası ıslahın taraflarca belirli şartlarda yapılabileceği ve ileride böyle bir talebin varlığı halinin davacı açısından HMK m. 176/2 gereği ıslahın bir kez yapılması kuralına da aykırı olmadığı hususunun mahkemece değerlendirilmesi gerektiğine sadece işaret edilmekle yetinilmiş, bu durum ayrı bir bozma sebebi yapılmamıştır.
c. Mahkemece, birleşen davada sözleşmenin geçersiz olduğu gerekçesiyle tapu iptali ve tescili isteminin reddi ile alacak isteminin kabulüne karar verilmiş ise de, geçersiz sözleşmeye dayalı olarak sebepsiz zenginleşme hükümleri gereği herkes aldığını geri verir ilkesi uygulanarak sonuca gidilmesi gerekirken, hem sözleşmenin geçersiz olduğu hem de sözleşmeye göre alacak talebinin kabulüne karar verilmesi de çelişkili hüküm kurulması sonucunu doğurmuştur.
3- Bozma nedenine göre taraflar vekillerinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
(1) Taraflar vekillerinin bir kısım temyiz itirazlarının reddine,
(2) Taraflar vekillerinin bir kısım temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Mahkeme kararının taraflar yararına BOZULMASINA,
(3) Taraflar vekillerinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek olmadığına,
Dairemizdeki duruşmada vekille temsil olunan, taraflar yararına takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin taraflardan alınarak birbirlerine verilmesine,
Peşin alınan harçların istek halinde temyiz eden taraflara iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesinin gönderilmesine,
30.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Üye
Mahmut Coşkun Bahri Aydoğan Özcan Turan Mehmet Özdemir Doğan Ağırman
BİLGİ : Bu konu ile bağlantılı olarak “Hukuk davalarında ıslah ile dava konusu artırılırken ıslah harcının hiç yatırılmaması sebebi ile kanun yolu incelemesi yapan mercinin ıslah harcının yatırılması konusunda ıslah ile dava konusunu artırana ıslah hakkını tamamlaması için süre verip veremeyeceği” konusunda Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi ve Yargıtay 22. Hukuk Dairesi kararları arasındaki 06.02.2020 başvuru tarihli içtihat aykırılıklarının giderilmesi yolundaki talep, Yargıtay Birinci Başkanlığı tarafından 25.02.2021 tarih ve 60 sayılı Kararı ile “Aykırılık bulunduğu ileri sürülen kararlar arasında aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından içtihatları birleştirme yoluna gidilmesine gerek olmadığı” gerekçesi ile oy birliği reddedilmiştir.
06.02.2020 başvuru tarihli içtihat aykırılıklarının giderilmesi yolundaki talep dilekçesi ve sonucu için bkz.
https://karamercanhukuk.com/yargitay-karari/kismen-islah-sure-basvuru-sonucu

